Deel 2: zoeken naar het Weesper kasteel

Zijn we weer! Begin december maakte ik een eerste bericht over het verdwenen Weesper kasteel; Huis ten Bosch. Er kwamen enorm veel reacties op. Dank! Zoveel zelfs dat ik nu veel meer zeker weet dat het kasteel ligt waar ik denk dat het ligt. En dat daar nieuwe bewijzen voor zijn.

Ik heb het originele artikel ‘Het verdwenen Weesper kasteel‘ nu ook voorzien van het voorvoegsel Deel 1. En dit artikel noemen we dan Deel 2. En hopelijk volgt er ook nog een Deel 3 enz enz.

Waar waren we? Oja. In het bewuste artikel in december vertelde ik jullie over het verdwenen Middeleeuwse kasteel Huis ten Bosch en de vergeefse zoektocht naar de resten van dat kasteel in 2005. En ook liet ik een aantal grondradarbeelden zien die erop lijken te wijzen dat in de grond nog de resten van het kasteel te vinden zijn.

Disclaimer: heb je het eerste artikel niet gelezen? Dat is wel handig even te doen! Klik hier

Hier nogmaals het kaartje waar Huis ten Bosch heeft gelegen.

Ontwikkeling 1. Op de verkeerde plek archeologische onderzoek

Ik heb de hand weten te leggen op het bewuste archeologische onderzoek van bureau RAAP naar het Huis ten Bosch uit 2005, in opdracht van de gemeente Weesp. Daaruit blijkt dat de archeologen nooit op de plek hebben gezocht waar ik (en velen met mij!) zeggen dat Huis ten Bosch daadwerkelijk heeft gelegen.

Kaart met archeologisch zoekgebied RAAP (Geel)

Op bovenstaande kaart uit het onderzoek van RAAP is te zien dat de archeologen hebben gezocht op de gele plek, aan de oostkant van het fort bij Uitermeer. Maar dat is fout. Huis ten Bosch moet volgens alle overleveringen hebben gelegen bij het rode deel, in de bocht van de Vecht bij de huidige brug van de provinciale weg. En daar waar ook de huidige boerderij Huis ten Bosch staat.

De archeologen stellen in het rapport dat er wellicht een vroege en late versie van Huis ten Bosch moet zijn geweest. Ze zijn bij het spoor op zoek gegaan naar de vroege versie. Maar ze zoeken helaas niet in de grond naar de late versie. Bij het spoor (gele gebied) wordt niks gevonden en daarmee houdt ook dit onderzoek op. Voor deze plek is het daarmee helemaal waardeloos.

Ontwikkeling 2. Nieuwe variant hoogtekaart

Ook kreeg ik naar aanleiding van het eerste verhaal de beschikking over een betere hoogtekaart dan die ik gebruikte van de plek waarvan iedereen zegt dat daar de resten van Huis ten Bosch liggen.

Ik publiceerde eerder deze kaart, waar ik naar mijn gevoel in het midden in het weiland de resten van een vierkant kasteel zie.
Ik kreeg op basis daarvan deze afbeelding. Dat is gemaakt met dezelfde techniek (hoogtekaart), maar laat duidelijker zien dat er interessante hoogteverschillen zijn.

De onderste hoogtekaart is nieuw. Heel interessant, daarmee zie je tot in de kleinste details het verschil in hoogte in het weiland. Ik zie duidelijk een ‘eiland’ met daaromheen een vorm van een oude gracht. Op dat eiland lijken zelfs fundamenten van oude muren te liggen in de vorm van een vierkant huis. En laat dat nu juist overheen komen met de gegevens van Huis ten Bosch die we hebben.

Een stevig bewijs dat daar, in dat weiland, iets interessants zit!

Ontwikkeling 3: nieuwe 17de eeuwse kaart

Bij toeval stuitte ik deze week op een, voor mij, onbekende kaart van Weesp en omgeving uit 1612. De kaart heet: ‘Caerte vande riviere vande vecht vande suider zee tot den hinderdam, hoe die selfde is streckende, met alle sijn waen dicken huisen, van beijde steden als Muiden en Weesp‘ en is van Lucas Jansen Sinck.

Op die kaart staat allemachtig veel. Zeker over Weesp uit die tijd. Ik moet hem nog helemaal bestuderen, maar ik ga er zeker in de toekomst een apart blog aan wijden.

Detail van de kaart van Sincke, 1612

En wat zie ik tot mijn vreugde? Juist! Huis ten Bosch is ook ingetekend. Exact op de plek waar de resten van het kasteel ook in de grond te vinden zijn! Joepie! Dat is geen sluitend bewijs, maar wel weer een sterke aanwijzing.

De kaart tekent Huis ten Bosch ook als een vierkant kasteel, precies zoals de omschrijvingen ook zeggen.

Gooi-en Eemlander

Het leuke is dat ook de pers niet onopgemerkt is gebleven. Tamar de Vries van het dagblad de Gooi- en Eemlander belde. Zij schreef op basis van het gesprek het volgende artikel over de zoektocht. Dat is hier in .pdf te downloaden.

Samenvattend: we zijn nog niet klaar

Al met al begint hiermee het verhaal van het Weesper kasteel op een zoektocht te lijken. Het harde bewijs is nog niet geleverd, maar ik begin er steeds meer van overtuigd te raken dat de resten van Huis ten Bosch gewoon zijn te vinden in het weiland naast de boerderij Huis ten Bosch bij de brug over de Vecht van de provinciale weg.

Helaas is het verboden in Nederland om dan zomaar op een mooie zondagmiddag de schop in de grond te steken, anders had ik het bijna gedaan. Er wordt bijna geen archeologisch onderzoek meer gedaan als er geen ‘verstorende redenen zijn’ – oftewel als er geen nieuwbouw op het stukje grond komt. Dus even een team archeologen lief aankijken zit er helaas ook niet in.

Maar ik denk dat deel 2 zomaar eens niet het laatste deel in deze serie over Huis ten Bosch zal zijn.

5 comments / Add your comment below

  1. Hey Christiaan, met veel belangstelling volg ik je blog.
    Mocht je willen weten wat er geofysisch mogelijk (of onmogelijk!!) is in de zoektocht naar kastelen, dan praat ik je graag even bij.

    MVG
    Ferry van den Oever (Saricon bv)

  2. Hoi Chrisitan,

    Geweldig werk wat je doet! Waar ik benieuwd naar ben: hoe zit de huidige eigenaar van het weiland in dit verhaal? Ik neem aan dat wanneer de eigenaar toestemming geeft je toch wel mag graven? Met een beetje crowdfunding zijn er misschien mooie dingen mogelijk?

  3. Op de kaart van Dou (1647-84) is het kasteel ter plekke ook ingetekend, met nog meer het karakter van een kasteel/buitenplaats.
    (http://proxy.handle.net/10648/af8ff176-d0b4-102d-bcf8-003048976d84).
    Was je ook al bekend met de omschrijving van het goed in de 14e eeuw? Het repertorium op de grafelijke lenen die afkomstig zullen zijn van Van Amstel geeft onder nr. 57 de beschrijving van 1316 en later: “57. Het huis ten Bosch (1394: bij Uitermeer) en 24 morgen land daarbij, (1432: met
    Voorburg en boomgaard binnen de uiterste kant van de uiterste singelgracht), (1383:
    vermeerderd met een sluis te Uitermeer; 1389: en met een tweede sluis met toebehoren,
    zijnde de visserij en de dam tussen Pieter Jacobsz. en ver Lubbertsz.).”
    (http://www.hogenda.nl/hogenda-leenkamers/?cat=loanroom&id=9620)
    Er zullen dus minimaal twee singelgrachten moeten zijn in 1432 om van een uiterste gracht te kunnen spreken. De laatste vermelding van het leen is in 1639, dus mogelijk is de eigenaar ergens in de 16e of 17e eeuw nog aan het specifieke stuk land te koppelen.

    1. Heel erg bedankt voor de invullingen. De kaart en dat van de grachten was mij onbekend. Ik kom met een update over het kasteel. Na de Corona wel..

      Groet!
      Christian

      1. Op de kaart van Dou zie je dat er aan de zuidzijde een dijk is toegevoegd, waardoor het kasteel buitendijks ligt. Deze dijk was nog niet op de eerdere gravure, dat blijkt uit het doorsnijden van een gestippeld gracht-vierkantje (vgl. Schapendorn zuidelijker). Deze dijk is dus pas tussen 1647 (eerste gravure) en 1687 (tweede druk) toegevoegd. Je ziet de dijk nog lopen op je AHN afbeelding (shaded relief?) rechtsonder.

        Je ziet nog een vierkant vlak om je vierkantje (donjon) liggen. Dit hogere vierkant lijkt eveneens van een gracht voorzien. Vermoedelijk is het eveneens omgrachte hogere vlak ten zuiden van de donjon de bedoelde voorburg (al dan niet met de hoogte ten westen van de donjon). Op andere plekken is namelijk te weinig ruimte om de benodigde gebouwen van een degelijke voorburg te plaatsen. De hoogte wijst op continu gebruik waardoor het zal opgehoogd met bewoningsresten en de druk van bebouwing de grond (veen/klei) compact heeft gemaakt zodat het minder zal zetten/oxideren.

        Deze indeling lijkt ook aanwezig op de afbeelding van Stellingwerf (naar Pronk?). De langgerekte voorburg zal zijn weergegeven (volgens mij in spiegelbeeld) waarachter je nog een hoger puntdak van de donjon ziet. Het grote gebouw links in het voorburgcomplex zal op het zuidelijke vlak hebben gestaan, waardoor de poort aan de Vechtdijk moet zijn geweest (als dit een ongefantaseerde afbeelding is).

        Bij het donjonvierkant op de AHN-afbeelding zie je linksboven nog drie zijden van een vierkant, waarbij de noordelijke zijde door een sloot weg is. Dit lijkt de typische fundering voor een toren. Aan de oostzijde en zuidzijde loopt nog een lijn door van een walfundering. Het zuidelijke omgrachte terrein ligt ongebruikelijk hoog en deze hoogte is in een ronde vorm. Er zou sprake kunnen zijn geweest van een kleine motte van een oud kasteel (vanaf rivier(dijk) een langgerekte voorburg naar omgrachte motte) terwijl er in de 13e-14e eeuw een waterburg bij is gelegd en de motte werd geslecht. Een dergelijke verzameling vormen is bij het Slot op den Hoef (Egmond) zichtbaar. Ik ben alleen niet bekend met de datering van de verschillende onderdelen daar.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *